«بازي و شادي» و خندههايي كه تلخ نبود
گزارشی از جشنواره بازی های بومی محلی روستای نصرآباد
«بازی و شادی» و خنده هایی که تلخ نبود
آخرين روز شهريور ماه براي اهالي نصرآباد و مهمانانشان از خاطره انگيزترين روزهاي سال 91 خواهد بود و حتي سخت است كه سالها بعد هم بتوانند خاطره خوش حضور در جشنواره بازي هاي بومي محلي را به فراموشي بسپارند.
در گذشتهای نه چندان دور، بازهای بومی و محلی در سراسر كشورمان بهویژه در روستاها جريان داشت و بزرگ و كوچك و زن و مرد برای رفع خستگی روزانه و سلامت جسم و روح، به این بازیها میپرداختند. اين بازي ها نه فقط يك مسابقه و سرگرمي بلكه بخشي از فرهنگ و هويت مردمان ايران زمين است كه به تحكيم باورها و ارزشهاي جامعه كمك فراوان ميكند.
جشنواره بازي هاي بومي محلي نصرآباد با هدف آشنا كردن نوجوانان و جوانان و بازخواني خاطرات خوش براي نسل گذشته برگزار شد اما صادقانه بگويم خود ما هم باور نداشتيم تا به اين حد در كودكان و نوجوانان مؤثر واقع شود. در اين چند مدت بعد از جشنواره، اميرحسين كه در سال پنجم ابتدايي تحصيل مي كند گاهي براي تنوع و البته نشان دادن مهارتش با «پاچو» به نانوايي مي آيد و محمدهادي كه پدري نوملي و مادري نصرآبادي دارد و در گرگان زندگي مي كنند يكي از پاچوها را با خود برده و در كوچه شان به ساير بچهها پاچوسواري آموزش ميدهد. رضا و سروش هم 2 تا از «كش كشو» هاي روز جشنواره را گرفته اند و در انبان آن سنگ مي گذارند و به سوي هدفهاي شان نشانه مي روند. اينها اما فقط گوشه اي از بازتاب و تأثيرات برگزاري يك جشنواره روستايي است.
هدف ديگري كه خوشبختانه آن هم محقق شد، بازخواني خوش روزگار گذشته براي كساني بود كه حالا گرد پيري بر سر و صورتشان نشسته است. حضور گسترده اين نسل در كنار فرزندان و نوه هايشان و ابراز شاديشان قابل بيان نيست. رمضان دايي، حاج حسن، صغري خاله، عمه شهربانو و فاطمه بيگم و حاج رجب كه همه پير هستند و از بيماري و معلوليت رنج مي برند در فضاي شاد و صميمي جشنواره شاداب بودند و ميخنديدند و من كه خوب مي شناسم شان مي دانم كه لااقل در آن دو سه ساعت، خندههاي شان ديگر درد نداشت.
يك كومه و 4 تلار توسط جوانان زحمتكش نصرآباد برپا شده بود تا فضايي قديمي و روستايي را تداعي كند و جلوهي بهتري براي برگزاري فعاليتهاي جانبي جشنواره بدهد. يادم هست حاج اكبر كه حالا از بزرگان نصرآباد است گفته بود: «وقتي كه بارا فاطمه خواستگاري رفتم يَك دانه اَ همين كومه ها تو خانه پدر زنم بود. جُلوش پتو زِدان و گفتان اين هم خانه ي شِما، برين زندگي تانِ شروع كنين، خوشبخت بشين.»
مجري و سخنران درون كومهي زيبا قرار گرفتند كه سقفش با «ني» و «كَمِل» پوشيده شده بود. تلارها يكي محل نمايش ظروف و اشياي قديمي نصرآبادي ها بود و ديگري نمايشگاه بيش از 10 غذاي سنتي روستا از جمله «آش گزنه» و «مار مرده» و «باباتو» و كمي آن طرفتر هم چند زن مشغول طبخ نان محلي و پخت قتلمه بودند. چرخهاي ريسندگي كه سالها بود درون خانهها خاك مي خورد حالا دوباره راه افتاده بود و جالب است بدانيد زنان پا به سن گذاشتهاي كه در اين غرفه بودند به پيشنهاد فرزندان و نوه ها قرار است پس از اين به آنها آموزش بافندگي بدهند.
از 38 بازي كه به صورت ميداني و صحبت با بزرگان روستا اسم و شيوه بازي شان را به دست آورده بوديم 14 بازي را براي اجرا در جشنواره انتخاب كرديم كه از اين ميان كشتي باشال و پاچوسواري توسط مردان و سوسوتله و پيشَلَ پيشو كه توسط زنان انجام شد بيشتر مورد توجه قرار گرفت. در آن هياهو و شلوغي يه قل دو قل، سنگچران بازي، عمو زنجبير باف، لي لي، لنگه بازي، هدفگيري با كش كشو، خر جِستِنَك، هفت سنگ، مرغانه بازي و ... هم انجام شد كه آنها هم طرفداران خاص خود را داشتند.
صداي تنبك و زرنا هم كه از اول جشنواره به گوش ميرسيد با سوار شدن دخترك نوجوان بر اسب و بر تن كردن لباس سفيد و به سر انداختن چادر شب مردم را براي شركت در عروسي نمادين و سر دادن شباش (شاباش) هاي زيبا و دست زدن و مبارك گويي، طرفدار بيشتري پيدا كرد و شنيدني تر شد.
هوا تاريك شده بود و مراسم تمام اما حاضرين در زمين ورزشي روستاي نصرآباد كه محل برگزاري بازهاي بومي محلي بود دوست نداشتند به ساعات خوش حضورشان پايان بدهند. در اين چند روز پس از برگزاري جشنواره بسياري از مردان و زنان روستا درخواست كرده اند كه همه ساله اين مراسم برگزار شود و دست اندركاران برگزاري جشنواره نيز وقتي آن همه نشاط و صميميت و يكرنگي را ديدند قصد دارند در سالهاي بعد هم براي شادي ورضايت مردم و البته با برنامهريزي بهتر از هيچ تلاشي فروگذار نكنند.
پي نوشت:
۱- جشنواره بازي هاي بومي محلي با حمايت دفتر امور روستايي استانداري گلستان توسط دهياري- شوراي اسلامي روستاي نصرآباد- مؤسسه فرهنگي پاپولو و مردم خوب روستاي نصرآباد برگزار شد.
۲- صدا و سيماي مركز گلستان و شبكه يك سراسري كشور به صورت خبري اين جشنواره را پوشش دادند.
۳- در جلسه نقد و بررسي جشنواره كه در دفتر شوراي اسلامي روستا برگزار شد مصوب شد دبيرخانه دائمي اين جشنواره تشكيل شود.